Winter ≠ winteropvang
gepubliceerd: december 2025
Beeld: Stang Gubbels
Ik weet nog heel goed dat er vorig jaar een 82-jarige Rotterdammer door een Poolse, dakloze man werd neergestoken. De man overleed aan zijn verwondingen.
De dader werd vrijgesproken: op het moment van neersteken verkeerde hij in een psychose.
Hij zei dat hij op dat moment "uitgeput was" en "in de war". Hij leeft op straat, eet en slaapt slecht. De man denkt dat hij in Polen is. Hij is bang dat hij wordt gedood.
Hij ziet gezichten die er niet zijn.
In de ochtend steelt hij in een supermarkt een mes om zich te kunnen verdedigen. De man denkt dat het slachtoffer één van de mensen is die hem wil aanvallen. Hem neersteken was instinct.
De psychose verdween direct weer in een stabiele omgeving.
Het was dezelfde tijd als nu: wintertijd. De man raakte psychotisch na een aantal nachten vrieskou.
Ook vandaag sluit de winteropvang weer: dakloze mensen mogen de straat weer op omdat het één graad warmer is.
De gevolgen merken wij in de Pauluskerk Rotterdam iedere dag. Een continue aanloop van mensen; vaak agressief, verward en ziek.
Asfaltgrond duwt vocht in de longen: het regent longontstekingen. Soms volgt sepsis, een vergiftiging die zonder ziekenhuisopname dodelijk wordt.
Zoals die man die hoest, zweet en afvalt en naar mij wordt gebracht. Hij heeft koorts, misschien ook TBC.
Hij is niet ziek genoeg voor het ziekenhuis, de verpleegafdeling voor daklozen zit vol, zoals altijd.
Ik probeer een bed van de gemeente: daarvoor wordt hij afgewezen. Hij komt uit Rusland: die helpen ze niet.
Ik vind het een te groot risico om hem in een hotel te plaatsen.
Dus laat ik hem op straat, waar hij andere mensen besmet en zieker wordt, tot ik hem wel naar een ziekenhuis kan sturen.
Kou breekt het lichaam systematisch af.
De eerste aanval lijkt onschuldig: een trillende kaak, vingers die niet luisteren, wat rillen.
Maar onder de huid begint het al.
Hypothermie maakt mensen snel verward: soms trekken ze hun kleding uit. Tenen kleuren eerst blauw, dan zwart. Het hart schiet in overuren. Hartritmestoornissen, hoge bloeddruk, hartfalen - mensen die langdurig dakloos zijn overlijden gemiddeld tientallen jaren eerder.
Slapen op straat is ook het inademen van uitlaatgassen, schimmel, rook. Astma en COPD verergert, wonden genezen niet, infecties floreren.
En terwijl het lichaam strijdt, breekt de geest langzaam af. Psychoses laaien op, depressies verdiepen zich tot donkerte, PTSS wordt sterker; elk plots geluid, elke nieuwe vernedering. Trauma’s worden niet verwerkt; ze herhalen zich, dag na dag.
Hersenchemie raakt volledig ontregeld.
Mensen vergeten afspraken, verliezen medicatie, kunnen hun gedachten niet ordenen. Wat de buitenwereld ziet als “niet willen meewerken” is vaak het resultaat van slaapdeprivatie, van cognitieve achteruitgang, van uitputting.
De kou sluit langzaam de systemen af, één voor één, met grote gevolgen. Dat is zo voorspelbaar als de winter zelf.
De oplossing extreem simpel: houd de winteropvang open, Gemeente Rotterdam!
Tot die tijd dat dat gebeurt ondersteunen wij dakloze mensen met hotelovernachtingen.